Waarschuwing: Mijn vertaalaantekeningen zijn bedoeld voor mensen die de diepte in willen. Het niveau is daarom een stuk ‘moeilijker’ dan dat van mijn liedjes.
Vertaalaantekeningen Filippenzen 4:5b-7
Hieronder volgt een verantwoording van mijn vertaling van Filippenzen 4:5b-7 (Bijbelfanvertaling, BFV), de tekst bij het lied De Heere is dichtbij (Wat er ook is). Voor nu heb ik me gefocust op de verschillen t.o.v. de Statenvertaling (= SV). Mogelijk volgen er in de toekomst uitgebreidere vertaalnotities.
NB De teksten staan op volgorde van voorkomen in de Bijbel. In het bijbehorende lied is er een andere volgorde.
Filippenzen 4:5b
BFV: De Heere is dichtbij.
SV: De Heere is nabij.
Verschillen:
- dichtbij i.p.v. nabij: Geen betekenisverschil. Nabij is een wat plechtiger woord voor dichtbij. Het Griekse woord (ἐγγύς) betekent eenvoudigweg dichtbij.
Filippenzen 4:6
BFV: Maak je nergens zorgen over,
SV: Weest in geen ding bezorgd;
Verschillen:
- nergens i.p.v. geen ding: Geen betekenisverschil. Het Griekse woord (μηδὲν) betekent niets, niet één ding.
- Maak je (…) zorgen over i.p.v. Weest in (…) bezorgd: Geen betekenisverschil.
BFV: maar wat er ook is, breng je vragen bij God, door ervoor te bidden en smeken, in dankbaarheid.
SV: maar laat uw begeerten in alles, door bidden en smeken, met dankzegging bekend worden bij God;
Verschillen:
- wat er ook is i.p.v. in alles: Beide verwoordingen gaan over dezelfde groep situaties: alle situaties. De SV gebruikt hiervoor de Griekse formulering en behoudt hiermee de (in het Nederlands wat abstracte) uitdrukking “in alles”. De BFV gebruikt een idiomatische vertaling, die weliswaar wat minder letterlijk bij de Griekse woorden ligt, maar die voor moderne lezers minder ‘koud’ aanvoelen. Hoewel deze vertaalkeuze verder van het origineel staat qua woorden, staat deze wellicht dichter bij het origineel qua gevoel.
- breng (…) bij i.p.v. laat (…) bekend worden bij: Een vergelijkbaar verschil tussen SV en BFV. Het Griekse werkwoord (γνωρίζω) betekent heel letterlijk “laten weten”. Etymologisch zit de SV dus veel dichter bij het origineel, het overdragen van kennis. Anderzijds voelt “laat bekend worden bij” wel wat afstandelijk, doordat we dat tegenwoordig niet meer zo zeggen. Het werkwoord dat gebruikt wordt was uiteindelijk toch gewoon een werkwoord met de strekking van communiceren. Communiceer het naar God, of in makkelijkere taal: vertel het Hem, deel het met Hem, breng het bij Hem. Bovendien denk ik dat “laten weten” impliciet zegt dat God het van tevoren nog niet weet, wat natuurlijk niet zo is: Hij weet alles. Daarom kies ik liever voor een synoniem van “laten weten”. Een reden dat ik liever voor “brengen” ga, dan het even gemakkelijke “vertellen”, is dat “vertellen” ook al een vorm suggereert, terwijl die pas later in de zin aan bod komt.
- door ervoor te bidden en smeken i.p.v. door bidden en smeken: In het Grieks staat er eigenlijk “door gebed en smeking”. Dit heb ik vereenvoudigd naar “door ervoor te bidden en smeken”.
- in dankbaarheid i.p.v. met dankzegging: Het Griekse woord kan allebei betekenen: dankbaarheid en uiting van die dankbaarheid.
- vragen i.p.v. begeerten: Het Griekse woord (αἰτήματα) is afgeleid van het werkwoord αἰτέω, wat zowel vragen als verlangen betekent. De meeste bronnen leggen echter de focus op iets wat gevraagd wordt, een verzoek.
Filippenzen 4:7
BFV: En de vrede van God die voor iedereen te hoog is om te begrijpen,
SV: En de vrede Gods, die alle verstand te boven gaat,
Verschillen:
- te hoog is i.p.v. te boven gaat: Geen betekenisverschil, de SV is idiomatischer, de BFV is makkelijker voor wie het idioom te boven gaan niet kennen.
- voor iedereen i.p.v. alle: Geen betekenisverschil in deze context. Alle is letterlijker.
- om te begrijpen i.p.v. verstand: Het Griekse woord (νοῦν) kan zowel begrip als verstand betekenen. Het gaat het verstand/begrip te boven. Echter, vond ik zowel begrip als verstand te moeilijk voor jonge kinderen, zeker als ze het idioom nog niet kennen. Daarom heb ik er begrijpen van gemaakt, wat als afgeleid werkwoord precies hetzelfde betekent als begrip. M.a.w.: geen betekenisverschil; de SV is letterlijker; de BFV is voor sommige mensen makkelijker.
BFV: zal jullie harten en jullie gedachten, bewaken in Christus Jezus
SV: zal uw harten en uw zinnen bewaren in Christus Jezus.
Verschillen:
- bewaken i.p.v. bewaren: Bewaren legt de nadruk op het in stand houden of niet verliezen, bewaken meer het actieve beschermen. Beide woorden zijn goed verdedigbaar.
- Christus Jezus (geen verschil, maar kanttekening): Zo staat het er ook in het Grieks. Ik heb sterk getwijfeld of ik de volgorde niet wilde omdraaien naar Jezus Christus. Mijn kinderen van 4 en 6 wisten aanvankelijk namelijk allebei niet dat Paulus hier gewoon Jezus Christus mee bedoelde. Dit vond ik echter dermate basaal, dat ik het toch zo heb laten staan: kinderen die dit niet direct begrijpen, zullen vrij snel alsnog de link leggen met Jezus Christus, of om uitleg vragen, of het op termijn alsnog begrijpen.